Маці ўрагану
Шрифт:
Варта з Пястжэцкім прыводзяць Васку Ветра і папа Антоха.
Пястжэцкі. Вось вам яшчэ да кампаніі. Самі прыцягнуліся, як п’яныя па пляшку.
Выходзяць усе, акрамя Ката. Маўчанне.
Вецер. Нашто вы?
Васка. Не адпакутавана.
Антох. З бяздоні пекла клікнулі вы...
Вецер. Дурасць. Жывыя Вашчылу б вы болей спатрэбіліся. I ты, Васка, сваю пакуту лепей збыў бы, чысцячы іх па зубах.
Кат. Прытрымайце язык.
Лаўрэн. А чаго нам цябе саромецца. Ты ўжо нам як свой чалавек, хатні.
Кат (азірнуўшыся). Хлопцы, хоць частку маёй правіны... Кажуць, Радзівіл Вашчылу патрабаваў выдаць, ды яго ўжо адаслалі ў Кіеў. Але каб і быў, то выдаць яго не маглі без указу царыцы. Аб чым і адказаў у лісце да князя капітан Цімошкаўскага фарпоста Селядзец Папоў.
Антох. Маліць буду за царыцу.
Карпач. Ты памаліся, як яна, сучка, Пятрова кроткая дшчэр, нас выдала. Уцяклі ж – выдала. Мяне, ды Мікіту з Бараўкоў, ды Навума Буяна, ды іншых. Ды як нам, перад тым як выдаць, сто кнутоў выдалі (ай тут сто бізуноў). Ды унь Мікіту з Бараўкоў язык адціснулі, бо імперыю ды імператрыцу лаяў... Так што дарма прыйшоў, Антох.
Антох. Няўжо вы думалі, што я кіну вас у пекле, дзеці?
Васка. Шмат ты грахоў царквы гэтым адмаліў. Нават я пашкадаваў.
Антох. Ды я ведаю, як ты апраўдваўся: “Я не грэшнік. Ці я ў царкву калі хаджу, ці карчму мінаю?”
Лаўрэн. Проста мучыўся. Манах. Аскет.
Рогат.
Кат. Ціха.
Карпач. Ціха, як поўху ўдарыўшы.
У святле паходняў заходзіць князь Геранім, Каршук, Капітан Гран Мушкецёраў, Цялецкі, Пястжэцкі, Пёкур, поп з Бесавічаў.
Радзівіл. Ого. Ды ў вас тут ве-се-весела.
Лаўрэн. Ну, ве-ве-весялей, чым у тваім палацы. Што ж нам, слязьмі залівацца?
Карпач. Божа, колькі іх?! Усё кодла.
Вецер. Не. Дзе Данаван?
Пёкур. Яго няма болей... на службе ў князя. Захацеў усё разам, і службу і сумленне. Дудкі! У нас такая планета, што ўжо нешта адно...
Карпач. Ясна, куды яму сярод такога хаўрусу. Усё ж адносна прыстойны.
Лаўрэн. Цікава, колькі ж у гэтым прытоне дурных?
Карпач. Лягчэй сказаць, колькі ў ім разумных. Адзін быў Данаван, дый той...
Рогат.
Радзівіл. Др-дрэнны смех. Пястжэцкі, колькі ты іх адразу пад Царкавішчам?
Пястжэцкі. Дзвесце забітых, безліч параненых, сто семдзесят шэсць у палон.
Радзівіл. Вось аб тых, параненых, і тых, што ў палон.
Пястжэцкі. Ну-у. Пагарачыўся трохі. Шэсць дзесяткаў адразу на п'aлі, ды на шыбеніцы, ды абсадзіў на крук.
Капітан. Ды пад Крычавам палонных семдзесят сем. Суд.
Каршук. I чаго было зброю хапаць? Вось ваш найяснейшы і справядлівы князь замест прымусовай працы на будах будзе браць грашовы чын. Зняў абмежаванні ў сялянскім гандлі, а вы. Ы-ы- ы-ы, ён абяцае староства не здаваць у арэнду, а вы гэтак-так? Вось і на калы. I вам тое будзе. А да таго...
Вецер. Ведаем, кінь звягаць.
Радзівіл. Уратавальнік Вашчылы? Не памёр?
Цялецкі. І я думаў, памёр, аж – аглушаны.
Вецер. Я загавораны. Не памёр. Хаця лепей было б.
Радзівіл. I ў Санкт-Піцербурху, і ў Кіеве, і тут – паўсюль вам ворагі. Усе па-памрэце. I іншага лёсу, іншага вы-выхаду вам няма.
Вецер. Ёсць. Добрая слава. Душы, якіх не стопчаш. Людзі, што супакутваюць нам.
Каршук. Дуж-жа супакутваюць. Вось цябе, Карпач, білі і на царскім і на нашым баку і унь яму, Мікіту, браты на тым баку язык адціснулі. Што, духам палі?
Карпач. Слухай, Мікіта, во каб нам гэта ў царыцы ды ў караля тую заціскачку ды тыя бізуны пазычыць. Я-ак бы яны для нашых жонак прыдаліся б ды спатрэбіліся (рогат). А то ж, бывала, як загавораць – ну, галава як Нясвіжскі касцельны кумпал – хаця ты з хаты ўцякай (рогат). А тут ледзь пачне звягаць – мы б ім гэтым самым... ды за язык, ды па тоўстым азадку.
Мікіта нема рагоча.
Поп. Пасаромеліся б хаця перад таінствам смерці. Нічога чалавечага ў вас няма.
Антох. Гэта ў цябе няма. А ў нас ёсць. Вось гэты рогат. Я б цябе сваімі рукамі... (I заспяваў.) “...Нечасцівы Іуда, срэбралюбствам заражаны, звар’яцеў і вось здраджвае беззаконным суддзям цябе, праведны суддзя... Глядзіце, збіральнікі маёнткаў, на таго, хто ўдавіўся праз іх”.